Chuyển tới nội dung chính

Bài 022 – Encapsulation trong Python OOP

Encapsulation (đóng gói) là nguyên lý quan trọng trong OOP, nhằm ẩn giấu thông tin bên trong lớp và chỉ cho phép truy cập những gì cần thiết.
👉 Giúp bảo vệ trạng thái nội bộ và tránh thay đổi không mong muốn.

1. Thành viên công khai (Public Members)​

Mặc định, tất cả biến & phương thức trong lớp là public, có thể truy cập ở mọi nơi.

class Test:
    def __init__(self, x, y):
        self.x = x
        self.y = y

    def fun(self):
        print("Hi")

t = Test(10, 20)
print(t.x)
print(t.y)
t.fun()

✅ Truy cập được trực tiếp.

2. Thành viên được bảo vệ (Protected Members)​

Dùng dấu gạch dưới đơn _. 👉 Theo quy ước, chỉ nên dùng trong class và subclass, nhưng vẫn truy cập được từ bên ngoài.

class Test:
    def __init__(self, x, y):
        self._x = x
        self.y = y

    def _fun(self):
        print("Hi")

t = Test(10, 20)
print(t._x)    # vẫn truy cập được
t._fun()       # vẫn gọi được

3. Thành viên riêng tư (Private Members)​

Dùng 2 dấu gạch dưới __. Python sẽ áp dụng name mangling → đổi tên thành _ClassName__attr.

class Test:
    def __init__(self, x, y):
        self.__x = x
        self.y = y

    def __fun(self):
        print("Hi")

t = Test(10, 20)
print(t.__x)   # ❌ Lỗi
t.__fun()      # ❌ Lỗi

# ✅ Truy cập gián tiếp
print(t._Test__x)
t._Test__fun()

4. Truy cập private bên trong lớp​

class Test:
    def __init__(self, x):
        self.x = x
        self.__y = 10

    def printTest(self):
        print(self.x)
        print(self.__y)

t = Test(5)
t.printTest()   # ✅ truy cập được __y

👉 Private chỉ bị hạn chế bên ngoài, còn trong class thì vẫn OK.

5. Trường hợp đặc biệt: __x__​

Tên có 2 dấu gạch dưới ở đầu và cuối → special methods (dunder methods). 👉 Không bị đổi tên, Python định nghĩa sẵn.

class Test:
    def __init__(self, x):
        self.__x = x
        self.__y__ = 20

    def __fun__(self):
        print("Hi")

t = Test(10)
print(t.__y__)     # ✅ truy cập được
t.__fun__()        # ✅ gọi được

📊 Tóm tắt mức độ truy cập​

Kiểu đặt tênMức truy cậpTruy cập từ ngoàiBị đổi tên?
xPublic (công khai)✅❌
_xProtected (bảo vệ)✅ (nên hạn chế)❌
__xPrivate (riêng tư)❌ trực tiếp✅
__x__Special (đặc biệt)✅❌

🎯 Kết luận​

Encapsulation giúp:

  • Kiểm soát quyền truy cập.
  • Bảo vệ dữ liệu.
  • Làm code rõ ràng, dễ bảo trì.

👉 Python không ép buộc quá chặt, nhưng tuân theo quy ước là best practice.