Chuyển tới nội dung chính

Bài 020 - Class và Object trong Python

Trong Python, lập trình hướng đối tượng (OOP) là phương pháp thiết kế phần mềm dựa trên các đối tượng và lớp – một cách tiếp cận hiện đại, trực quan và dễ bảo trì. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu:

  • Class là gì?
  • Object là gì?
  • Constructor và phương thức trong class
  • Phân biệt Class Attribute và Instance Attribute
  • Các ví dụ minh họa dễ hiểu
  • Sơ đồ trực quan bằng Mermaid

1. Class và Object là gì?​

Class (Lớp)​

Là một khuôn mẫu (blueprint) để tạo ra các đối tượng. Class định nghĩa các thuộc tính (dữ liệu) và phương thức (hành vi) mà các đối tượng sẽ có.

Object (Đối tượng)​

Là một thực thể cụ thể được tạo ra từ class. Mỗi object có dữ liệu riêng (instance attribute) nhưng có thể dùng chung một số thuộc tính hoặc phương thức của class.

2. Sơ đồ minh họa Class và Object​

3. Ví dụ cơ bản về Class và Object​

class Complex:
    def __init__(self, real, imag):
        self.real = real
        self.imag = imag

    def print(self):
        print(f"{self.real}+{self.imag}i")

    def add(self, other):
        self.real += other.real
        self.imag += other.imag

# Tạo đối tượng
c1 = Complex(10, 20)
c2 = Complex(5, 5)

c1.print()      # 👉 10+20i
c1.add(c2)
c1.print()      # 👉 15+25i

4. Constructor và phương thức​

  • __init__: là constructor, dùng để khởi tạo giá trị ban đầu cho object.
  • self: đại diện cho đối tượng hiện tại.
  • c1, c2: là các instance (đối tượng) của class Complex.

Sơ đồ Constructor hoạt động​

5. Class Attribute vs Instance Attribute​

  • Class Attribute: Thuộc tính chung cho tất cả object (được định nghĩa trong class, ngoài __init__).
  • Instance Attribute: Thuộc tính riêng cho từng object (thường được tạo trong __init__).

Ví dụ​

class Student:
    school = "Python Academy"   # Class Attribute

    def __init__(self, name):
        self.name = name        # Instance Attribute

s1 = Student("Alice")
s2 = Student("Bob")

print(s1.school, s1.name)  # 👉 Python Academy Alice
print(s2.school, s2.name)  # 👉 Python Academy Bob

Sơ đồ Class vs Instance Attribute​

6. Kết luận​

  • Class: định nghĩa cấu trúc và hành vi.
  • Object: thực thể cụ thể từ class, có dữ liệu riêng.
  • Constructor (__init__): khởi tạo object.
  • Class Attribute: dùng chung.
  • Instance Attribute: riêng biệt cho từng object.